عقـل از ديـدگاه تصـوّف

از: دکتر عليرضا نوربخش

ترجمه: صفورا نوربخش

       اولين بار که به ديدگاه صوفيان درباره‌ي عقل و استدلال برخوردم در دوران نوجواني بود. مولانا، عطّار، شاه نعمت‌الله ولي، حافظ، عراقي و پدرم دکتر جواد نوربخش، همه در اشعار خود از خطر افتادن در دام عقل و استدلال سخن گفته‌اند. تأکيد آنان بر اينکه استدلال نمي‌تواند ما را در راه حقيقت رهنمون باشد براي من عجيب بود. آيا اين بدان معناست که بايد استدلال را به طور کلي کنار بگذاريم؟ آيا ممکن است بدون استفاده از عقل و استدلال زندگي کرده و با مشکلات روزمره دست و پنجه نرم کنيم؟ اينکه درويشان دور و بر من همه آدم‌هايي منطقي بودند بر حيرت من مي‌افزود. همه‌ي آن‌ها شاغل بودند و براي حل مشکلات روزمره خود تصميماتي منطقي مي‌گرفتند. به علاوه، بيشتر صوفيان در گذشته، من‌جمله صوفيانِ ذکر شده، مرداني تحصيل‌کرده بودند و بيشتر عمر خود را به خواندن و نوشتن سپري مي‌کردند.

       داستان‌هاي بي‌شماري در ادبيات تصوّف از خطر افسون عقلِ خودکامه سخن گفته‌اند. داستان مولانا درباره‌ي نحوي و کشتي‌بان مثال خوبي در اين مورد است:

ادامه ...

"خيـاط عشـق"


  • محبّـت دوسـت

     

    حِـکايتـي نَبــوَد خـوشتَــر از محبّـتِ دوست ........ سَعـادتـي نَبـوَد جُــز نَصيـبِ صُحبـتِ دوست

    بِسـويِ او نـرَوَد هـرکسي اَسيــرِ "مَـن" است ........ مگـر کـه بـال گُشـايَـد به يُمـنِ هِمّتِ دوست

    اگــر بَــلا رِســدَت صــدهــزار در رهِ عشـق ........ زبان به شِکـوِه مگَردان به پاسِ حُرمتِ دوست

    شَــرارِ آتَـشِ عشقَش بِسـوخت جــان و دِلَـم ........ چو پيـرِ عشق بخواندَم به کـويِ خَلوتِ دوست

    بِـريخـت بــادهِ نــو را، بـه نيـم­ جـان و تنَـم ......... کشـانـد نيم­ نِگاهـي مـرا بـه حَضـرتِ دوست

    مـن از تَجلّـيِ او مَسـت گَشتَــم و مَـدهُـوش ........ دِلـم چـو آيينه شـد جِلـوِه ­گاهِ طَلعـتِ دوست

    مــرا چــو نــور بِبَخشَــد ز راهِ لُطـف و کـرَم ....... زِ سينـه­ ام بِبَـرَد، هـرچِـه جُـز محبّـتِ دوست

    دکتر عليرضا نوربخش

    دوفصلنامه صوفي، ش 92، ص 27





منتشر شد      
انگلیسی -   اسپانیایی -   روسی -   آلمانی -   استرالیا -   سوئدی -   ایتالیایی -   فرانسوی -   بلغارستانی -   اکراینی -   نیوزیلندی -   هلندی -   لهستانی -   کانادا -   بوستون آمریکا -   چک
ویکی پدیا سلسله نعمت اللهی -   ویکی پدیا جواد نوربخش
کلیه حقوق و مطالب این سایت متعلق به سلسله نعمت اللهی می باشد. استفاده و نشر مطالب آن با ذکر منبع آزاد می باشد